BÓL MIĘŚNIOWO-POWIĘZIOWY


   Pojęcie bólu mięśniowo-powięziowego (myofascial pain – MFP) zostało wprowadzone w 1952 r. i szczegółowo rozwinięte przez Travell i wsp. Podaje się, że syndrom ten występuje u 30-90 % osób odczuwających różne dolegliwości bólowe, dotyczy wszystkich grup wiekowych z naciskiem na grupę ludzi w wieku średnim i występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn. Podaje się, że u pacjenta z rozwiniętym bólem mięśniowo-powięziowym można wyróżnić trzy rodzaje zaburzeń: (1) zaburzenia ruchowe tj. osłabienie mięśni i ich sztywność, ograniczenie zakresów ruchu; (2) zaburzenia czuciowe tj. miejscową tkliwość, ból miejscowy i rzutowany, uwrażliwienie obwodowe i ośrodkowe przejawiające się przeczulicą bólową i alodynią; (3) zaburzenia autonomiczne i proprioceptywne np. zawroty głowy, zaburzenia równowagi, szum w uszach. Uważa się również, że bóle te mogą powodować zaburzenia snu, które mają ujawniać się wtórnie do bólu, drętwienia, uczucia swędzenia i innych zaburzeń.


Przykładowe wzorce bólowe z wybranych grup mięśniowych powodujący ból w okolicy stawu kolanowego.

   Doniesienia naukowe
  Jeszcze kilka lat temu syndrom ten był jedynie zespołem bólowym z charakterstycznymi punktami, które wyzwalały ból w innym miejscu niż stosowany ucisk. Obecnie, obserwuje się bardzo dynamiczny rozwój prac badawczych w tym zakresie
.
  W pracach związanych z diagnostyką potwierdzono obecność punktu spustowego za pomocą specjalnej odmiany rezonansu czy ultrasonografu. Biopsja miejsca określanego jako punkt spustowy (myofascial trigger points - MTrP) wykazała częściowe skrócenie grupy sarkomerów w pojedynczych włóknach. Podobny eksperyment wykonany przez innych badaczy ujawnił w okolicy MTrP tkankę zawierającą „skupione węzełki” opisywane jako „duże, zaokrąglone, ciemno zabarwione włókno mięśniowe” powodujące znaczący statystycznie wzrost przeciętnej średnicy włókna mięśniowego (Ryc. 1). W badaniach elektromiograficznych (EMG) wykazano spontaniczną aktywność elektryczną w punkcie spustowym podczas elektrycznego wyciszenia przyległych włókien mięśniowych.

 

 

Ryc. 1
Schemat włókien mięśniowych w obrębie MTrP (w oparciu o obraz mikroskopowy MTrP)
A - włókno mięśniowe w normalnej, spoczynkowej długości (odległość między liniami poprzecznymi-(liniami Z)-określa długość sarkomeru)
B - „węzełek” w obrębie włókna mięśniowego, złożony z sarkomerów w  stanie stałego skurczu
C - część włókna mięśniowego odchodząca od „zaciśniętego węzełka” do przyczepu mięśnia, która powoduje napięcie mięśnia [21].

 

 

 Do tej pory najwięcej prac o znaczeniu klinicznym opublikował Cesar de Las Penas udowadniając np. silny związek obecności punktów spustowych w określonych mięśniach z dolegliwościami pacjentów z napięciowymi bólami głowy. (np. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22829082)

 

  1.  

     

    Travell J., Rinzler S.H.: The myofascial genesis of pain. Postgrad Med, 1952;11:425–434.

  2. Fricton J.R.: Myofascial pain syndrome: Characteristics and epidemiology; in Fricton JR, Awad E (eds):

    Advances in Pain Research and Therapy: Myofascial Pain and Fibromyalgia Syndrome. New York, Raven Press, 1990;17:107–127.

  3. Travell J.G., Simons D.G. (eds): Myofascial Pain and Dysfunction: The Trigger Point Manual. Baltimore, Williams & Wilkins, 1983.

  4. Cummings M.: Regional myofascial pain: diagnosis and management. Best Prac & Res Clin Rheum, 2007;2(21):367-387

  5. Kostopoulos I., Rizopoulos K.: The Manual of Trigger point and Myofascial Therapy. Slack Incorporated. 2001

  6. Simons D.G., Travell J.G., Simons L.S., at all.: Travell & Simons' Myofascial Pain and Dysfunction': The Trigger Point Manual, ed 2. Williams & Wilkins. Baltimore. 1999.

  7. Mense S., Simons D.G.: Muscle Pain: Understanding its Nature, Diagnosis, and Treatment. Philadelphia, Pa: Lippincott Williams & Wilkins; 2001.

  8. Hubbard D.R., Berkoff G.M.: Myofascial trigger points show spontaneous needle EMG activity. Spine, 1993;18:1803 – 1807.

  9. Hohmann A.G., Herkenham M.: Cannabinoid receptors undergo axonal flow in sensory nerves. Neuroscience, 1999;92:1171-1175.

  10. Gessa G.L., Casu M.A., Carta G., Mascia M.S.: Cannabinoids decrease acetylcholine release in the medial-prefrontal cortex and hippocampus. Eur J Pharmacol, 1998;355:119-124.

  11. Giniatullin R.A., Sokolova E.M.: ATP and adenosine inhibit transmitter release at the frog neuromuscular junction through distinct presynaptic receptors. Br J Pharmacol, 1998;124:839-844.

  12. Mense S, Simons D.G.: Muscle Pain: Understanding its Nature, Diagnosis, and Treatment. Philadelphia, PA: Lippincott Williams & Wilkins, 2001.

  13. McPartland J.M.: Travell Trigger Points—Molecular and Osteopathic Perspectives. JAOA, 2004;104(6): 244 - 249.

 

 

POWRÓT